İsmail Gaspıralı, vefatının 112. yılında rahmet, saygı ve minnetle anılıyor
ANKARA – Türk dünyasının eğitim, basın, kültür ve fikir hayatında önemli izler bırakan İsmail Gaspıralı, vefatının 112. yıl dönümünde Eğitimci Yazar Yalçın Çelik tarafından rahmet, saygı ve minnetle anıldı.
24 Eylül 1914 tarihinde Bahçesaray’da hayatını kaybeden İsmail Gaspıralı, aradan geçen 112 yıla rağmen eğitim ve fikir dünyasındaki çalışmalarıyla hatırlanmaya devam ediyor. Gaspıralı’nın özellikle eğitimde yenileşme, öğretim yöntemlerinin geliştirilmesi, basın yoluyla bilgi ve düşüncenin yaygınlaştırılması konularındaki çalışmaları, Türk dünyasının yakın tarihinde önemli bir yer tutuyor.
Gaspıralı’nın düşünce dünyasının merkezinde eğitim bulunuyordu. Çocukların daha kısa sürede ve daha anlaşılır yöntemlerle okuma yazma öğrenebilmesi amacıyla geliştirdiği yeni öğretim anlayışı, zaman içerisinde Usûl-i Cedîd adıyla anılan eğitim hareketinin temelini oluşturdu. Bahçesaray’da başlattığı bu uygulamalar, farklı coğrafyalarda eğitim alanında yenilik arayışlarına ilham verdi.
Bir eğitimci açısından Gaspıralı’nın en dikkat çekici yönlerinden biri, eğitimi yalnızca okul duvarları içerisinde değerlendirmenin ötesine taşımasıydı. Ona göre bilgiye ulaşmak, düşünceyi paylaşmak ve toplumun eğitim seviyesini yükseltmek birbirini tamamlayan süreçlerdi. Bu nedenle okul faaliyetlerinin yanında gazete, kitap ve eğitim materyallerine de büyük önem verdi.
Gaspıralı’nın 1883 yılında yayımlamaya başladığı Tercüman gazetesi, onun fikirlerinin daha geniş bir coğrafyaya ulaşmasında önemli bir araç oldu. Eğitimden kültüre, toplumsal meselelerden dil konusuna kadar pek çok başlığın ele alındığı gazete, döneminin önemli fikir ve iletişim kanallarından biri hâline geldi.
Gaspıralı’nın adı, bugün en çok “Dilde, fikirde, işte birlik.” sözüyle birlikte anılıyor. Bu ifade, onun farklı coğrafyalarda yaşayan Türk toplulukları arasında iletişim ve ortak anlayışın güçlendirilmesine verdiği önemi özetleyen bir düşünce çerçevesi olarak hafızalarda yer aldı.
Eğitimci Yazar Yalçın Çelik, Gaspıralı’nın vefat yıl dönümü dolayısıyla yaptığı değerlendirmede, onun yalnızca geçmişin önemli bir fikir insanı olarak değil, eğitim tarihinin anlaşılması bakımından da üzerinde durulması gereken bir isim olduğunu belirtti.
Yalçın Çelik, “İsmail Gaspıralı’nın hayatına baktığımızda eğitimin bir toplumun geleceği üzerindeki etkisini açık biçimde görüyoruz. O, eğitimde yeniliği savunmakla kalmamış; bu düşüncesini okul, yayıncılık ve eğitim materyalleri üzerinden uygulamaya çalışmıştır. Bu yönüyle Gaspıralı’nın mirası, eğitimciler ve genç nesiller açısından üzerinde düşünülmesi gereken değerli bir birikimdir.” ifadelerini kullandı.
Çelik, Gaspıralı’nın eğitim anlayışının günümüzde de tarihî bir tecrübe olarak ele alınabileceğini belirterek, Türk dünyasının ortak kültürel ve eğitim mirasının genç kuşaklara aktarılmasının önemine dikkat çekti.
“Gaspıralı’yı yalnızca bir tarih şahsiyeti olarak anmak yerine, onun eğitime, öğretmene, öğrencinin yetişmesine ve bilginin toplumla buluşmasına verdiği önemi anlamamız gerekiyor. Geçmişten gelen bu birikimi geleceğin eğitim anlayışıyla buluşturmak, biz eğitimcilerin sorumluluklarından biridir.” diyen Çelik, Gaspıralı’nın hatırasının gelecek nesillere aktarılması gerektiğini ifade etti.
İsmail Gaspıralı’nın vefatının üzerinden 112 yıl geçmesine rağmen eğitim, basın, dil ve kültür alanındaki çalışmaları Türk dünyasının ortak hafızasında yaşamaya devam ediyor. Onun hayatı ve eserleri, eğitim yoluyla toplumların gelişmesine katkı sunma düşüncesinin tarihî örneklerinden biri olarak değerlendiriliyor.
Eğitimci Yazar Yalçın Çelik, İsmail Gaspıralı’yı vefatının 112. yılında rahmet, saygı ve minnetle anarak, “Ruhu şad, mekânı cennet olsun.” ifadelerini kullandı.
Eğitimci Yazar
Yalçın ÇELİK
