7-8 Kasım “Kırgızistan Tarih ve Ataları Anma Günleri” vesilesiyle, tarih boyunca özgürlük ve bağımsızlık uğruna canını feda eden Kırgız halkının aziz şehitlerini saygı, rahmet ve minnetle anıyorum.
1916 yılında Çarlık Rusyası’nın zulmüne karşı başlayan direniş ve ardından yaşanan Ürkün faciası, Kırgız halkının hafızasında derin bir iz bırakmıştır. Yurtlarını terk etmek zorunda kalan, yollarda ve Tanrı Dağları’nın geçitlerinde hayatını kaybeden yüz binlerce masum insanın acısı, bugün de bütün Türk dünyasının ortak acısıdır.
1937-1938 yıllarında Stalin rejiminin baskıları sonucu kurşuna dizilen Kırgız aydınları da milletin hafızasını, dilini ve kimliğini yaşatma mücadelesinin sembolleri olmuştur. Bu aydınların bir kısmının naaşlarının bulunduğu Ata-Beyit, bugün yalnızca bir anıt değil, hakikatin ve vefanın da mekânıdır. Babası Törekul Aytmatov da bu kurbanlar arasında yer alan büyük yazar Cengiz Aytmatov’un da aynı topraklarda yatıyor olması, bu acının nesiller boyu nasıl taşındığını gösteren anlamlı bir hatırlatmadır.
Bu acı tecrübelerden güç alan Kırgız halkı, 31 Ağustos 1991’de bağımsızlığına kavuşmuş, Manas Destanı’nın ruhuyla kimliğini ve hürriyetini yaşatmayı sürdürmüştür. Atalarını unutmayan milletler, geleceklerini de güvenle inşa ederler.
Ortak tarihimizin, kardeşlik bağlarımızın ve Türk dünyasının birlik ruhunun daim olmasını diliyor; bu uğurda hayatını kaybeden bütün atalarımızı rahmetle anıyorum.
Bu fotoğraflar, Bişkek’in yaklaşık 30 km güneyinde, Çong-Taş köyü yakınındaki Ata-Beyit Ulusal Tarih ve Anıt Kompleksi’nde çekilmiş. Köşe yazısında ve mesajda andığımız yer tam olarak burası.
- fotoğraf: Kompleksin genel görünümü. Ortadaki beyaz, sütunlu yapı ve yanındaki portreli duvar, Cengiz Aytmatov’un kabrinin bulunduğu bölümdür. Aytmatov, 2008’de 1938’de kurşuna dizilen babası Törekul Aytmatov’un yakınına defnedildi. Sağ tarafta yukarıdan görünen kırmızı granit yapı ise 2. fotoğraftaki anıttır. Arkada Kırgız Ala-Too dağlarının etekleri ve Çuy vadisi görünüyor.
- fotoğraf: 1916 Ürkün Anıtı. Ürkün’ün 100. yılı için 2016’da açıldı. Üç kırmızı granit ayak, tepede Kırgız boz evinin (çadırın) çatı halkası tündükü taşıyor. Tündükten sarkan yüzlerce üzengi, atlarından ve yurtlarından koparılan, sürgün yollarında kaybolan insanları simgeliyor. Sahibi olmayan üzengiler, geri dönemeyenlerin sessiz hatırasıdır.
Ruhları şad olsun.
Prof. Dr. Himmet Karadal
